Zeloné Bótë – makabriczné wekwizrë na Mount Everest

“Za Zelonyma Bótama w prawò” – klarëją himalajiscë jak dońc na czëp òd nordowi stronë. Zeloné Bótë to pòzwa placu, dze leżi cało nôleżącé do człowieka, jaczi nie wrócył z górów. Slédym czasã zajinteresowanié wëpôdkama na òsmëtësãcznikach wzrosło i zwikszëło sã téż niezrozmienié – pò co ti lëdze tam jidą?

Jô niechc rozsądzywac òd eticzny stronë decyzjów ò rëgniãcym w nôwëższé pąktë na Zemie. Wòlny lëdze jidą i më ni mùszimë wiedzec za czim òni tam szëkają. Strzód tëch co dobëlë Mount Everest je Kaszëba Môrcën Miotk – zwënégòwôł to, co sã nie ùdało nikòmù z Pòlsczi – wlôzł na szpëc bez pòmòcë bùdlów z krzisniã.

Wiele z himalajistów najdiwô tam równak smierc. To nie zatrzëmiwô pòsobnëch żebë drapac sã na nôwëższé szpëce, a nawet dosłowno przechadac kòle trupów wtulonëch w swój kòchóny môl.

Nôbarżi znónym całã leżącym na nôwëższi górze swiata Mount Everest są tzw. Zeloné Bótë. W taczich prawie bótach szedł anonimòwi himalajista (nôbarżi mòżlëwé, że 26 lat stôri chłop z Jindiów) jaczi w 1996 rokù òstôł na wiedno na wësokòscë kòl 8500 m. Dzysô dlô wdrapiwającëch sã je òrientacjowim pąktã. Gôdô sã równak, że taczich całów na sami Czumùlungmie mòże nalézc kòl 300. W placu krótkò Zelonëch Bótów jistny kawel pòtkôł Davida Sharpa. Britijsczi matematik brzątwił ò dobëcym czëpa swiata, le w drodze nazôd wëznobiony i niedokrzisniony ni miôł mòców. Historiô je ò tëli strasznô, że minãło gò kòle 40 lëdzy i nicht mù nie pòmógł! Gôdô sã, że dobëcé szpëca bëło dlô nich wôżniészé (tim barżi, że mielë za to wiele zapłaconé…), równak sami wdrapiwacze cwierdzą, że ni mòglë mù pòmòc przez felënk sprzãtu.

Nôwëższô góra swiata to pòle straszlëwëch historiów òstôwianiô renionëch, cobë zwikszëc swòje szanse na przeżëcé w mëslã regle: “lepi jeden trup jak wicy”. Mùszi téż wiedzec, że na górze panëje czësto jinô atmòsféra, w lëfce je mni krzisnia i warënczi nie pòzwòliwają na retënkòwé akcje taczé jak më to rozmiejemë. Kùńc kùńców kòżdi wié że jidącë tam mòże nie wrócëc i nicht nie mdze rizykòwôł swòjégò żëcô dlô jegò retaniô.

Tak bëło w przëtrôfkù pierszi òbëwatelczi USA co dobëła Dak Swiata. Francys Arsentiev pòtkónô w czãżczim stanie przez jinëch wdrapiwaczów w ji ekspedicje nie bëła w sztãdze jic, a jima téż kùńcził sã krziséń w bùdlach. Krzikała “nie òstawiôjta mie, jô niechc ùmiérac!”. Òni równak ni mòglë so pòzwòlëc na lëdzczi òdrëch, kòżdô minuta mògła przesądzëc ò jich żëcym. Pózni wrócëlë cobë jã symbòliczno zachòwac.

Je to tedë cwiardé prawò Zonë Smiercë, żebë sã liczëc ze smiercą i òbòjãtnoscą kamratów? Pewno jo. Czim jinym je równak òbòjãtnosc w sytuacje zagróżbë żëcô resztë ekipë, a czim jinym felënk achtnieniô dlô ùmarłëch. Cała zdżinionëch ni mògą bëc leno fòtografòwónym wekwizrã – z taką dbą łońsczégò zymkù z Rusëje rëgnãła pògrzebòwô ekspedicjô. Zakapsułowanié całów na placu to mô bëc tcza òddónô tima co z górów nie wrócëlë.

Niejedné cała wrôcają do swòjégò kraju, równak takô pòdjimizna je drogô, rizykòwnô i żimkô. Cała zamienioné w lodowé briłë mùszi niesc pôrã lëdzy – w skrajno drãdżich warënkach. Òne są bëlno “zakònzerwòwóné” – na ti wësokòscë i przë ti cepłoce lëftu żóden robôk jich nie żgrze. Za to czej schôdają niżi tej baro chùtkò sã “psëją”. Kù reszce òstôwô téż pëtanié – kùli z tëch 300 co przerznãlë biôtkã z Czumùlungmą bë chcało cobë jich cała tam òstałë?

Cwiardé prawa górów w slédnëch dniach bëłë nadżibłé przez herojów, jaczi rëgnãlë pòmòc dwùm wdrapiwaczóm. Ùdało sã ùretac jedno skôzóné na smierc jistnienié. Hejtu zrzeszonégò z nieùretanim drëdżégò przë swiądze, że to nie bëło mòżlëwé jô nie skòmeńtérëjã.

Jeżlë jô bë miôł wëbrac co mie nômòcni, òkróm stracha przed smiercą (a mòże nawet barżi…), òdnëkiwô òd mëszleniô ò dobiwanim wësoczich górów to prawie ta mësla – że chtos mdze mie błagôł ò pòmòc, a mie w bùdlë sã mdze kùńcził krziséń i mdã mùszôł racjonalno zdecydowac…

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *