Radio Kaszëbë – z pòzdrzatkù kaszëbòcentrika

Jesmë dlô waju – to je zéwiszcze Radia Kaszëbë, le mëszlã, że wiele lëdzy jaczi w tim warkù robią bë to mògło za swòje słowa wząc. Zôczątk mòji przigòdë béł żimczi –  przënãcenié sã, że w materialach nie przemôwiô òbrôz tak jak w tv. Równak flot jem sã doznôł kùli dôwô bezpòstrzédnô łączba z pùbliką. Jô nadôwóm na żëwò, słëchińcowie wchôdają w jinterakcjã, zaczinają traktowac jak drëcha, móm wrażenié, że sedzã kòl nich doma przë kawie nalóny do tasczi z merkã Radia Kaszëbë.
Na czim Radio stoji?
Wczora béł Dzéń Radia i czej jem dostôwôł niespòdzéwné żëczbë tej jem so ùkłôdôł w głowie to, co jistnieje, chòc  nicht tegò jesz nie ùsystematizowôł, nie òpisôł. Misjô Radia Kaszëbë. Abò mòże barżi fùńdameńt. Misjô w najim państwie sã lëchò parłãczi – jak programë są słabé i nicht jich nie òbzérô, ale prowadzy je chtos kògò partiô lubi, tej ta produkcjô nie je scygónô z antenë bò je “misyjnô”. W Radiu je fùńdameńt jaczi determinëje jegò òglowi zamëszlënk i dalekòzdroczné planë.
Za mało kaszëbiznë na antenie!
To je baro czãżczi zarzut, wiele lëdzy prosto deklarëje, że ti stacje nie słëchô, bò òna nie je richtich kaszëbskô. Nie dosc, że klëka colemało je prezeńtowónô pò pòlskù to jesz ta mùzyka z najima ùtwórcama wiele pòspólnégò ni mô. Kò jô téż jem za tim, cobë më 24 gòdzënë ramówczi mielë pò kaszëbskù, czësto ni mielë mùzyczi z bùtna (nôwëżi dokazë jinëch môłëch nôrodów jakno czekawinka), a òglowò to cobë aùdicje sã òpiérałë na słowie a nié mùzyce. Pëtanié, kùli lëdzy bë tegò słëchało? Jô nie próbùjã przez to stãkac, że dzysészi słëchińc nie rozmieje wëższégò przekazu, czë jak to drãgò sã przebic ze zamkłoscą. Më mùszimë zrozmiec, że jak chtos wieze dzecë ze szkòłë i mëszli ò pòsobny race kreditu tej nié wiedno mdze miôł lëszt na gòdzënową analizã pòdzélu w Zrzeszenim, czë wëwiadu z przédnikã jaczégòs dodomù kùlturë chtëren òrganizëje przezérk gwiżdżów. A taczich słëchińców më téż òbjimómë. I lëdze z wszelejaczich mediów mają jich pò rãkach kùszkac, że òni nie włącziwają òglowòpòlsczich strzodków przekazu, le sã czerëją za tim, co më jima midzë frantówkama pòdôwómë. Na ambitné produkcje téż mùszimë nalézc czas i plac, le to mùszi bôczëc, że wicy zrobimë krótczim, atrakcjowim wiadłã jak długą programą, jaką lëdze wëłącziwają bò są médëch. Më jakno Radio reprezeńtëjemë całi nôród. A më Kaszëbi lubimë rozmajitą mùzykã, nié blós naszã. Wzérôj, że w kòżdi aùdicje lecy jiny zort mùzyczi, taczi bòkadoscë ni ma wiele stacjów.
Krótkò rzec: lepi w 20 sekùńdów przekònac do najëch wôrtnotów tëch, chtërny jesz nie są przekònóny, jak przez gòdzënã przekònëwac tëch co ju ne wôrtnotë mają przëjãté (chòc tima téż sã co słëchô!).
Dëtczi, dëtczi…
Programa Radia Kaszëbë je wespółùdëtkòwionô przez minysterstwò, le z tegò co jô wiém (jô w tim nie sedzã, tej mòże jem pòmilony) wikszi dzél tegò, z czegò stacjô żëje to, jak w kòżdim przëtrôfkù, reklama. Z jedny stronë to kôże nama sã czerowac za szmaką najëch słëchińców, bò jak jich sã stracy tej sã stracy dëtczi z reklamów. Z drëdżi jak człowiek sã czerëje za słëchińcama tej rozmieje tak realizowac misjã, cobë òna trafiła do òdbiérców, a nié blós ùspòkòjiła naje sëmienié, bò “më doch robilë co mòglë, żebë jima to wëklarowac”. Tu mòże sparafrazowac słowa Mariusza Maxa Kolonko “RADIO TO JE BIZNES!”. Jô chcã, żebë òno grało, a nié padło przë wespółczëcym dzejarzi, bò “je to szkòda, òni tëli dobrégò robilë”. Lepi niech nas kritikùją, a më timczasã trafimë do tëch lëdzy do jaczich òni ni mają przistãpù.
A co do reklamów to mòżesz je ùczëc w kaszëbsczi jãzëkòwi wersje. Reklamòdôwôcze sami tegò chcą, bò to dôwô wikszi marketingòwi zwësk. Czemù? Bò chto gôdô pò pòlskù… në dobra, nie mdã pòwtórziwôł ti rzeklënë sprzed wòjnë. Chto gôdô pò kaszëbskù, ten je ùtcëwi. Klôr?
Legeńda
Czej jem zaczinôł robòtã w radiu tej jô miôł stracha, bò jem sã mùszôł z legeńdą zmierzëc. Z nadôwający na terenie dwùch krézów telewizje, w jaczi wiôldżi dzél robòtników to stażiscë, jaczi przëchôdają i òdchôdają jô trafił do stacje, jakô dlô wiele lëdzy je ôrtã żëcô. Nôzwëstka prezeńtérów są pòwtôrziwóné na całëch Kaszëbach, Gòspòda bë mògła smiało òrganizowac wieletësãczné zlotë lubòtników i terô jô miôł przez trzë gòdzënë sã z tim mierzëc. A jak słëchińcowie rzeką, że niwizna spadła?
Tima co mëszlą, że całô legeńda Radia sã òpiérô na tim, że dostarcziwô rozriwczi i do tegò sprowôdzô kaszëbiznã jô rzekã, że sóm widzã jak wiele rozkòscérzenié radia dało w swiądze lëdzy. Nôgle pùblëczné gôdanié pò kaszëbskù przestało bëc czãżôrã. Doch w tim jãzëkù, jak sã òkazywô gôdô téż Twój  wójt, mòja starostka, trenéra naszégò sëna, czë ti naszi w Kanadze. I wrôcającë do sprawë mùzyczi – pò kaszëbskù gôdómë nié we wëdzelony (nie przeprôszóm za to słowò) bùchce, le w realnym swiece, w jaczim sã przemikają rozmajité zortë ùtwórstwa, jinfòrmacje i zort bëcô.

Mie mãczi takô naracjô môlowëch mediów: “Kaszëbi jadą fejrowac Dzéń Jednotë”, “Nasz gòsc òpòwié, jak Kaszëbi fejrëją Jastrë”. Je to programa ò egzoticznëch Jindiôkach do pùrtka, że wa to w trzecy òsobie gôdôta? Jô wiém, że to czëtają, òbzérają i słëchają téż Pòlôszë, le dolëbôka, më Kaszëbi ni mòżemë miec swòjëch mediów? Prawie Radio Kaszëbë sã tuwò pòzytiwno wëkrësziwô i pòdôwô wiadła dlô naju, Kaszëbów, a nié ò naju jak ò ksążce jaką mòże pòczëtac, ale òna nama nick wicy nie rzecze.
Kaszëbòcentriczny mô bëc téż mój blog – jeżlë Të mëszlisz, że ti Kaszëbi to Twòji ópòwie, a të chcesz  ò tëch Kaszëbach pòczëtac, tej lepi knypsnik krziżik na ti zakłôdce i pòczëtôj so pierszą lepszą môlową gazétã. Tu je plac dlô tëch co gôdają “jô jem Kaszëba” i sã tegò nie sromią. Chcemë wrócëc do témë.
Radio Kaszëbë to je fenomén. Jô móm prawò tak rzec, bò jem w nim dopiérze niecałé dwa lata tej nie wëchwôliwóm tuwò sebie. Pòzycjô ti stacje sã zbùdowa wiele rëchli. Fąkcjonëje na wòlnym rinkù, je òpiartô na fùńdameńce zdrzeniô na swiat z kaszëbsczégò pòzdrzatkù. Tu nie ùczëjesz ò nas jak ò fòlkloristny egzotice, le zrozmiejesz, że më Kaszëbi/czi gôdómë do Ce – Kaszëbë/czi.

One thought on “Radio Kaszëbë – z pòzdrzatkù kaszëbòcentrika

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *