Pòlsczi pón

To dô dwa zortë cywilizacjowi bùchë – particypacjowô i dawidowô (terminë stwòrzoné przez aùtora tëch słowów). Pierszô to je bùcha nôleżników karna z tegò, że òni mają cos cywilizacjowò dobëté, że jich kùltura przëchôda na jinëch, abò jiné kùlturë bëłë jima pòdpòrządkòwóné. Òni są nôleżnikama cywilizacje fùl gãbą. Drëgô – dawidowô to kùltura jakô sã bùszni tim, że je mniészô, ni mia mòżlëwòtów rozwiju, bëła nikwionô, a nimò to sã pòdwigna i dobëła swój plac w nieżëcznym swiece. To je kùltura Dawida, co sã mùszi z Gòlijatã miónkòwac. Jô ni mùszã klarowac w jaczim karnie jesmë më, Kaszëbi. A jak to je z Pòlôchama? Nôgòrszé je to, że òni sami nie wiedzą.

Je to ale zadzywiającé, że ten sóm Pòlôch w gôdce mòże sã żôlëc jak to jich nôród béł gnãbiony przez cëzëch, jak to długò gò nie bëło na kôrtach Eùropë i jak wstôł z kòlanów; cobë zarô rolã mienic i gadac, że Ùkrajincowie scyrze, Lëtwinowie mają klëkac przed pòlsczim panã (sytuacjô sprzed pôrã lat z tribùnów) i jak to Kaszëbi czë Szlązôcë sã mają dopasowac, abò jic wek. Jemù nie przeszkôdzô nawzôjné wëklucziwanié sã tëch dwùch naracjów, wôżné, że kòżdô przedstôwiô jegò jakno tegò wôrtnégò.

Mie w tim całim szambie chamsczi, primitiwny diskriminacje nie zajiscëła ji wùlgarnô słowizna, zgarda dlô drëdżégò człowieka, ani personalné ataczi. Nie jiscy mie téż cwiardô jak òbrona Czãstochòwë bataliô, cobë nie dopùscëc do se logicznégò mëszleniô. Nie jiscy mie, że ta primitiwnô białka nie rozmieje, że to mòże bëc òbëwatelã Pòlsczi i miec kaszëbską nôrodnosc (kùli razë to jesz mùszi pòwtarzac?) Mie mô zajisconé mòja reakcjô. We mie sedzała mësla “jenë, terô òna mëszli, że më Kaszëbi wiedno robimë tôkel. Òna nas òbrôżô, le to temù, że ji sã wëdôwô, że më nie jesmë dobrima òbëwatelama”. Rozmiejesz? Jô móm sebie przëłapóné na kòlonialnym mëszlenim! To je tragediô! Më całi czas z tim piãtnã Smãtkã, z tim niedôwającym sã sczëszczëc czôrnym pòdniebienim liczimë, że mòże kù reszce Pòlôszë nas pòlubią, bò doch òd tegò zanôlégô wszëtkò… Tej mòże pò prôwdze naszim panã je Pòlôch?
Òd dzysô kùńc! Pòlôch nas ni mùszi lubic! Òn mô nas ùważac, abò sã liczëc z tim, że to jegò zachòwanié nie mdze dobrze widzóné. Më ni mómë gadac, że jak nas dze nie chcą, tej sã chcemë nie pchac, le czas rzec: jak òni cos chcą tej niech sã dopasëją. Czas na òdemkłą wòjnã!
I zarô cobë òbstëdzëc tã hëc – nie jidze ò eskalacjã przemòcë, ani nawetka schôdanié do jich niwiznów w nawzjôjnëch najachùnkach w spòlëznowëch mediach – taczi akt to bë bëła kapitulacjô. Më mómë biôtkòwac z mëszlenim ò se jakno kòlonie, bò ta sytuacjô pòkazywô, że to mëszlenié w nas sedzy. Më mómë stojec w òbronie naszich wôrtnotów, naszégò ôrtu żëcô, chtëren je zagrożony, bò më z nim dulczimë jaż chtos nas zaakceptëje. Chto rzekł, że më mómë dożdac jaż nas zaakceptëją?
Chcemë pòkazac lëdzóm, jaczi do tegò nie są przekònóny jak wiôlgą wòlnotą je bëcé sobą i bëcé z tegò bùszny. A jak przëcygac mòże cmùlenié sã cobë chtos na nas żëcznym òkã wezdrzôł? Do ti wòlnotë jô nawòłiwóm. Chto chce niech jidze mët, a chto nié, niech dali czekô jaż mdze mógł co zrobic na co Pòlôch sã nie òbrazy.
PS: Cebie mòże mô jakòs òbrażoné, że jô procëmstôwióm Pòlôchów do naju, że Të sã czëjesz i Pòlôch/szka i Kaszëb(k)a i Cebie takô definicjô kaszëbskòscë nie plażi. Tedë pëtanié do Cebie – jak widzysz tã rinsztokòwą diskùsjã, tej pò jaczi Të jes stronie? Mòże to Cebie pòmòże nalézc swòjã definicjã.

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *