Głos Kaszëbów w Eùropie

Nôrodów je wiele wicy jak państwów. Te jaczé ni mają mòżlëwòtë wëpòwiôdaniô sã w swòji sprawie brëkùją głosu. Prawie takô  deja prowadzy Eùropejską Wòlną Przëstojiznã – òrganizacjã niereprezeńtowónëch nôrodów, jakô w ùszłi wikeńd mia swój Òglowi Zjôzd w Katowicach. Na placu bëlë téż przedstôwcowie Kaszëbów.


“Aùtonomiô to je normalnosc” – głosy zéwiszcze pòd jaczim zjachelë sã przedstôwcowie EFA (Eùropejsczi Wòlny Przëstojiznë) na Szląsk, dze bëlë gòszczony przez Rësznotã Aùtonomie Szląska. Na debace zòrganizowóny 30 strëmiannika ùczãstnicë z całi Eùropë pòznelë pòzdrzatk Szlązaków na témã aùtonomie, ò jaką biôtkùją. Òkazywô sã, że ta kòntrowersjowô sprawa sprowôdzô sã do pëtaniô ò pòdzél kòmpetencjów midzë ceńtralné wëszëznë a samòrząd. Ten drëdżi, wedle aùtonomistów bë miôł miec wicy do rzekniãcô. W pierszi rédze më bë òddelë samòrządowi kòmpetencje w sprawie edukacje i kùlturë – gôdô Jerzi Gòrzelik, przédnik RAŚ. – Na placu pòdjimanié decyjów je rëchlészé i skùteczniészé. Za aùtonomią bë miôł bëc kòżdi chto traktëje państwò jakno jintrumeńt do pòlepsziwaniô codniowégò żëcô òbëwatelóm – cwierdzy. Jak sã òkazywô, Rësznoce Aùtonomie Szląska nie jidze le ò danié prawa Szlązakóm, le òglową deceńtralizacjã, mòżlëwòtã decydowaniô na niższich szczeblach.

Eùropean Free Alliance – eùropejskô òrganizacjô jakô zbrzątwiô partie jaczé zgrôwają do aùtonomie abò samòstójnotë. W eùroparlameńcë wëstãpiwają wespół ze Zelonyma. Kaszëbskô Jednota mô w ni sztatus Òbzérnika òd 2016 rokù.

Chòc gòspòdarzã pòtkaniô béł Szląsk, zéńdzony przedstôwcowie gôdelë ò rozmajitëch problemach. Wiele czasu zajãłë pëtania ò przińdnotã Eùropë pò Brexice. Czej Wiôlgô Britaniô òpùscy Eùropejską Ùniã, EFA stracy trzech eùropòsélców z Òstrowów, za to Szkòtowie są jesz blëżi samòstójnotë ò jaką biôtkùją i co kòmùnikùją na tim fòrum. Strzód wicy jak dwasta delegatów pòjawilë sã téż nôleżnicë Kaszëbsczi Jednotë. Jich przédnik – Karól Róda pòprosył ò pòpiarcé pòstulatu ùznaniô Kaszëbów za etniczną miészëznã. Wëszëznë EFA pòcwierdzëłë, że ta sytuacjô mùszi sã zmienic. “To przék sztandardóm demòkracje” – gôdają zgódno ò prawnym sztatusu kaszëbsczégò jãzëka. Przez sztôłt Ùstawù ò Nôrodnëch a Etnicznëch Miészëznach i Regionalnym Jãzëkù Pòlsczé Państwò ùznôwô, że jistnieje kaszëbsczi jãzëk, ale nie jistnieją lëdze jaczi gò ùżiwają. Ten prawny absurd mùszi bëc zmieniony – przekònywają dzejarze Jednotë.
Eùropejskô Wòlnô Przëstojizna mô w swòjëch régach òrganizacje regionów i nôrodów z Eùropë jaczi mają rozmajité céle. Jedny, jak Katalónowie chcą swòjégò państwa, jiny, jak Szlązôcë, czë mieszkańcowie chòrwacczi Rijeczi biôtkùją ò aùtonomiã, jesz jiny chcą lepszich prawnëch nôrzãdłów do òchronë rodë. EFA to je plac, dze głos niebëtny w òglowim diskùrsu mòże bëc czëti, a przédnym zéwiszczã są słowa “Another Europe” – Jinô Eùropa. – To znaczi, że më jesmë za zjednóną Eùropą, ale nié taką jak dzysô – klarëje direchtór EFA Gunter Dauwen – dzysô òna je slepô na sprawë bezpaństwòwëch nôrodów i to më chcemë zmienic.
EFA òbradowała téż na Kaszëbach – na wespółòrganizowóny przez Kaszëbską Jednotã kònferencje ò rolë miészëznowëch mediów w samòstanowienim nôrodów w 2016 rokù we Wejrowie.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *